Route rond Abcoude

Vanaf de dijk van het Amsterdam-Rijnkanaal is het fort goed te zien. Het fort had tot taak de doorgang van het kanaal en de Oude Vecht met de sluizen te verdedigen. Het graslandje voor het fort is een inlaatsluis geweest om het terrein voor het fort onder water te kunnen zet­ten. In elk geval tot 1982 is het fort in gebruik geweest bij ‘s Rijks Munt. Daaraan heeft het zijn bijnaam het ‘Knakenfort’ te danken. Het fort is nu van Natuurmonumenten. Voor bezichtiging tel.: (035) 655 99 55
Website: www.natuurmonumenten.nl en www.vannigtevecht.nl

Het fort bij Nigtevecht is te bereiken over de Velterlaan. Deze laan snijdt de liniewal Geindijk-Nigtevecht. De wal diende als waterkering bij de onderwaterzetting en als gedekte verbindingsweg.
(1) Verderop in de wal is een nevenbatterij te zien, die tegelijk met het fort is gebouwd en drie opstelplaatsen voor luchtafweergeschut uit 1927. 
(2) Het statige voorhuis van de voormalige boerderij Bijlmerlust. Deze heeft vanaf de 17de eeuw gestaan in de West Bijlmerpolder en verhuisde in 1970 naar deze plek om plaats te maken voor de hoogbouw in de Bijlmer. Het boerderijgedeelte is niet meer herbouwd waardoor het een merkwaardig aanzien heeft gekregen.
(3) Tegenover de Velterlaan staat de voormalige uitspanning De Vink. Herkenbaar zijn nog de hoge deuren voor de paarden. Tegenover De Vink aan de Velterlaan staat het oude Tolhuis (4). In 1967 opgeheven. Het oorspronkelijke tolhek staat met de toltarieven naast De Vink.

De batterijen behoorden tot de oude Stelling van Amsterdam. Ook wel bekent als de posten van Krayenhoff. Deze zijn in 1883 toegevoegd aan de Stelling. (5) Oostzijdse Poldermolen, de Delphine uit 1874.

In 1085 werd het dorp al genoemd en in 1274 was er voor het eerst sprake van het slot Abcoude (6). Vanouds was Abcoude een strategische plek. Het lag op de grens tussen het graafschap Holland en het Bisdom Utrecht. Twee waterwegen kwamen er bij elkaar en in 1843 werd de spoorlijn tussen Amsterdam en Utrecht aangelegd.

Het fort bij Abcoude had tot taak de waterwegen, de weg en de spoorlijn tussen Amsterdam en Utrecht af te sluiten en te verdedigen. Het was het eerste fort dat voor de stelling werd ontworpen en gebouwd. Het grondplan was afgestemd op een kringstelling. Van voren en zijwaarts verdedigbaar en een zwakke keelverdediging. Het fort kan worden beschouwd als een overgang tussen de traditionele gemetselde forten en de 'moderne' betonwerken, zoals Fort bij Nigtevecht en Fort Waver-Amstel. Inmiddels was de brisantgranaat ontwikkeld. Deze granaat was in staat om door het 3 m dikke zanddek door te dringen. Tegen de luchtdruk van de ontploffing was het dak niet bestand. De nieuw ontwikkelde forten waren slechts afgedekt met een laagje dekzand, waardoor de luchtdruk zonder schade aan te richten de vrije ruimte in kon.

Om de ondergrond van de forten te verbeteren werd ter plaatse het veen zoveel mogelijk afgegraven en een zanddepot aangebracht. Deze had enige tijd nodig om zich te zetten, voordat er op kon worden gebouwd. In de tussentijd was Amsterdam dus onverdedigbaar. Om hierin te voorzien werden de zandhopen in 1895 omgezet tot een verdedigbaar aardwerk.
De forten aan de Winkel en in de Botshol zijn nooit verder afgebouwd. Op het fort aan de Winkel is het zanddepot geëgaliseerd en in gebruik genomen als kampeerterrein. Wel is er de fortwachterswoning en de Genieloods.

Zie ook bij Fort aan de Winkel. Op dit fort is het verdedigbaar aardwerk nog goed te zien. Aan de keelzijde zijn twee zanddepots. Deze waren bestemd voor de aanleg van geschutsbeddingen in het veld, Rechts van het fort loopt een weggetje, waardoor de aardwerken van het fort goed te zien is. Aan de voorzijde is het dijkje te zien dat de fortgracht scheidt van het plassengebied De Botshol.

Het fort ligt strategisch bij de ontmoeting van de Waver en de Amstel. Links van het fort lag een inlaat. Nog is tegen de dijk het rechthoekig terreintje, omzoomd met bomen, te zien. Hier lag het zogenoemde ontvangstbed, een met zware stenen versterkte bodem om het uitschuren door het water te voorkomen. Nu is het rommelig en in gebruik als gronddepot. Verderop staat een houten woning. Deze kon afgebroken worden als het schootsveld vrij moest komen.
(7) De kerk bij Nes aan de Amstel werd in 1891 gebouwd door Jos Cuypers, zoon van de befaamde architect Pierre Cuypers. Prachtig interieur met een fraaie in 2007 gerestaureerde orgel.
(8) Kruitfabriek De Oude Molen. Na een grote ontploffing van de kruitfabriek “Het Oorlogsschip” in Amsterdam in 1709 werd een vergunning voor herbouw geweigerd. In 1710 werd het huidige perceel aangekocht. Het duurde echter tot 1742 voordat de fabriek kon worden gebouwd. Na de ontploffing van 1883 was de laatste in 1953, toen een ketel vol nitroglycerine met een harde klap uit elkaar sprong. De gebouwen dateren uit 1883. In 1990 werd de fabriek opgeheven. De watertoren is een kenmerkend beeld. Evenals de rosmolen, die werd rondgedraaid door paarden. De naastgelegen huisjes waren bestemd voor de arbeiders.
(9) Het pontje wordt varend gehouden door vrijwilligers, een leuke ervaring. Vaart het pontje niet, dan ligt even verder de brug. (www.pontje.nl)
(10) In Ouderkerk aan de Amstel ligt de begraafplaats Beth Haim (Huis des Levens) van de Portugees Israëlitische gemeente, de oudste joodse begraafplaats van Nederland. Eind 16e eeuw vestigden zich Spaanse en Portugese joden in Amsterdam, op de vlucht voor de Inquisitie. In 1614 kocht de Portugees Israëlitische gemeente in Ouderkerk een stuk grond met de hofstede ‘die Huijs ter Amstel’. Verondersteld wordt dat op deze plek het kasteel van de Heren van Amstel heeft gestaan.De begraafplaats is wereldberoemd vanwege de bewerkte grafstenen. Een bezoek is mogelijk op zondag – vrijdag tot 17 uur.
(11) De Hervormde Kerk dateert van 1774. Al in de 11de eeuw stond hier een kapel.
De kerk is gelegen aan de ontmoetingsplaats van destijds belangrijke vaarwegen, de Amstel en de Bullewijk en was dus ook vanaf de water­zijde bereikbaar. Loop eens rond de kerk en geniet van het uitzicht. (12) De Sint Urbaniskerk dateert uit 1867 en is ontworpen door Pierre Cuypers. (vgl nr 7) Ontwerper van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. (13) Pontje.